رييس مركز آمار ايران اظهار كرد: اجراي طرح جمعآوري اطلاعات اقتصادي خانوارهاي كشور به منزله اجراي طرح تحول ساختاري در اقتصاد نيست بلكه فقط پايه و اساسي براي اجراي آن است.
دكتر محمد مدد در گفتوگو با خبرنگار اقتصادي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) با تشريح آخرين وضعيت نخستين گام براي ارائه يارانه نقدي به مردم اظهار كرد: حدود يك سال در شوراي راهبردي طرح تحول ساختاري در اقتصاد بر روي مباني نظري طرح كار شده است و محققان درباره ابعاد مختلف طرح به بحث و بررسي پرداختهاند.
وي با بيان اينكه يكي از مباحث كليدي طرح، شناسايي اقشار مستحق دريافت يارانه است، افزود: براي پرداخت يارانهها دو راه وجود دارد؛ اول اينكه يارانهها را به طور مساوي بين افراد توزيع كرد و ديگري اينكه با توجه به درآمدهاي خانوارها يارانهها را تخصيص داد.
مدد تصريح كرد: طبق آمارهاي ارائه شده دهك اول يكپنجاهم امكانات دهك دهم را استفاده ميكند. اين يعني هر چه زمان بيشتر شود فاصله بين دهك اول تا دهم بيشتر ميشود، بنابراين توزيع يارانه به طور مساوي نشان از بي عدالتي است.
* تقسيم جامعه به سه خوشه
وي در توضيح چگونگي برنامهريزي براي آغاز اين طرح اظهار كرد: افراد جامعه را در سه خوشه جمعيتي تقسيمبندي كردهايم به طوري كه خوشه اول دهكهاي يك تا چهار، خوشه دوم دهكهاي پنج تا هفت و خوشه سوم دهكهاي هشت تا 10 را در بر ميگيرد به اين ترتيب براي اينكه مشخص شود افراد در چه خوشهاي قرار ميگيرند به آمارگيري نياز است.
به گفته او به همين منظور در شوراي راهبردي طرح، مركز آمار ايران موظف شد كه علاوه بر تحويل آمارهاي مورد نياز رييسجمهور و اعضاي جلسه جمعآوري اطلاعات اقتصادي خانوارهاي كشور را به عهده بگيرد.
* تجربه مركز در طرحهاي مشابه و ...
رييس مركز آمار ايران درباره دليل واگذاري اين مسئوليت به مركز آمار گفت: به دليل اجراي طرح سرشماري نفوس و مسكن از سوي مركز در سال 85 همچنين در اختيار داشتن برخي اطلاعات و آمار و تجهيزات و نرمافزارهاي مورد نياز، تجربه گسترده در زمينه طرح پرسشنامه و نحوه سازماندهي گروههاي بزرگ و جمعآوري اطلاعات در زمان اندك اين مسووليت به عهده مركز آمار گذاشته شد.
وي در پاسخ به اين سوال كه آيا مركز براي اجرايي كردن اين وظيفه زمان كافي داشت و آيا شتابزده عمل نكرد؟ گفت: كارشناسان مركز از چند ماه قبل روي اين موضوع كار كرده بودند و چون قرار بود كه تا كامل شدن پرسشنامه و طي شدن مراحل مقدماتي اطلاعاتي درباره طرح، ارائه نشود ما هم در اين زمينه سكوت كرده بوديم.
مدد تاكيد كرد: ممكن بود مطرح شدن موضوع پرسشنامه پيش از معرفي طرح باعث بروز اختلالاتي در كار شده و در نتيجه قابليت اجراي خودش را از دست بدهد، بنابراين گروهها پس از مطرح شدن طرح از سوي رييسجمهور در رسانه ملي كارهاي خود را ارائه و آغاز كردند.
* اطلاعات دريافتي از مردم چك ميشود
او در پاسخ به سوال ديگري در مورد اينكه چه تضميني براي ارائه اطلاعات صحيح از سوي مردم در فرم پرسشنامه وجود دارد؟ گفت: پرسشنامه طوري طراحي شده كه بتوان صحت هر سوال را با يكي از پايگاههاي موجود در كشور كنترل كرد.
رييس مركز آمار ايران درباره اينكه چرا بجاي استفاده از اطلاعات اين پايگاهها از طرح سرشماري استفاده ميشود؟ اظهار كرد: پركردن اين پرسشنامه اختياري است و ممكن است برخي از افراد در اين طرح شركت نكنند به علاوه اطلاعات پايگاهها هم كامل نيست، بنابراين با تقاطع اطلاعات و خود اظهاري افراد ميتوانيم علاوه بر راستاييآزمايي فرمهاي بدست آمده اطلاعات جديدي هم بدست آوريم.
وي درباره اينكه ممكن است افراد در ارائه اطلاعات خود پنهان كاري كنند، چنين ابراز كرد: در مرحله اول فرض را بر اين ميگذاريم كه مردم اصل صداقت را رعايت كنند، سپس به وسيله عمليات كنترلي مانند امضا و تاييدي كه سرپرست خانوار در فرم پرسشنامه دارد صحت اطلاعات را بررسي كنيم. در مرحله بعد براي جلوگيري از پنهان كاري بند تاييد محلي را در پرسشنامه گنجاندهايم و در نهايت درستي اطلاعات را با پايگاههاي اطلاع رساني كنترل ميكنيم.
* اطلاعات محرمانه است و به كسي نميدهيم حتي سازمان مالياتي
به گفته مدد اگر پس از بررسيهاي مركز آمار مشخص شود اطلاعات ارائه شده از سوي خانوارها نادرست است آنها از دريافت يارانه محروم ميشوند و در صورتي كه در طول اجراي طرح و واريز يارانه به حساب افراد نادرستي اطلاعات دريافتي روشن شود به اعتقاد ما جرمي انجام شده و علاوه بر حذف خانوار از پرداختهاي بعدي، يارانه پرداختشده نيز پس گرفته ميشود.
يكي از سوالهايي كه در زمينه اجراي اين طرح از سوي مردم مطرح شده و در مورد آن اظهار نگراني ميكنند اين است كه اطلاعات داده شده در قالب پرسشنامهها، منتشر شده و يا در اختيار سازمانهاي ديگر قرار داده شود كه رييس مركز آمار ايران با دادن اطمينان نسبت به محرمانه بودن اطلاعات خاطر نشان كرد: در اين طرح اطلاعات ارائه شده توسط افراد محرمانه است و هيچ آمارگيري حق ندارد اطلاعات خانوارها را در اختيار ديگران قرار دهد. در صورت بروز چنين رفتاري از سوي آمارگير، او را مورد پيگرد قانوني قرار خواهيم داد، بنابراين اطلاعات فقط در اختيار دستگاهي قرار ميگيرد كه مسئول بازكردن حساب براي خانوار است.
مدد همچنين از ارائه نتايج طرح به ديگر سازمانها مثل امور مالياتي گفت: مردم مطمئن باشند كه از اطلاعات اين طرح براي دريافت ماليات استفاده نميشود چرا كه جمعآوري اطلاعات مالياتي پرسشنامه و روش كار خاص خود دارد و به اين طرح مربوط نميشود.
* بهروز شدن اطلاعات به شكل سالانه
وي در پاسخ به اين سوال كه آيا اطلاعات افراد در طول زمان اجراي طرح به روزرساني ميشود يا خير؟ اظهار كرد: اطلاعات جمعآوري شده در اين طرح وضعيت خانوارها را تا مردادماه 1387 نشان ميدهد و تا يك سال قابليت تغيير ندارد. از سوي ديگر با توجه به اينكه هم امكانات كافي وجود ندارد و هم اينكه تغييرات پياپي در اطلاعات باعث بينظمي در پايگاه ميشود بنابراين نميتوان اطلاعات را به صورت ماهانه به روز كرد.
او ادامه داد: پس از پايان جمعآوري اطلاعات، نسخهاي از آنها را در اختيار وزارت رفاه و تامين اجماعي قرار ميدهيم. اين وزارتخانه تغييرات خانوارها را در طول سال جمعآوري كرده و دوباره در اختيار مركز آمار قرار ميدهد تا مركز اطلاعات را به شكل سالانه اصلاح كند.
* مبلغ واريزي هنوز مشخص نيست
رييس طرح جمعآوري اطلاعات اقتصادي خانوارهاي كشور افزود: بعد از پايان طرح جمعآوري و مشخص شدن تعداد خانوارها حسابي به نام سرپرست خانوار باز شده و مبلغ يارانه به آن واريز ميشود.
مدد در پاسخ به اين سوال كه مبلغ يارانهاي كه قرار است به حساب افراد واريز شود چقدر است؟ تصريح كرد: مبلغ آن هنوز مشخص نيست، چرا كه قرار است پس از جمعآوري دادهها، اطلاعات به دبيرخانه طرح تحول ساختاري ارائه شده و در آنجا مبلغ پرداختي مشخص ميشود.
* خطاي طرح بسيار پايين است
وي در ادامه گفتوگو با ايسنا خطاي بالاي طرح و پرسشنامه طراحي شده را رد و تصريح كرد: سعي كرديم كه پايينترين خطا را داشته باشد اما اجراي هيچ طرحي بدون خطا نيست و معتقديم كه اين طرح به مرور خودش را اصلاح ميكند. به همين منظور در پايگاه اطلاعرساني مركز آمار به نشاني www. Amar.org ir تالار گفتوگويي تعبيه شده كه مردم ميتوانند سوالات خود را بپرسند. همچنين افراد ميتوانند اخبار و اطلاعات خود را در پايگاه مطرح كنند كه اين اخبار ميتواند مبناي اصلاحات آينده باشد. به علاوه با استفاده از كد رهگيري كه پس از تكميل فرم به افراد داده ميشود، خانوارها ميتوانند اطلاعات خود را اصلاح كنند.
* گرفتن يارانه با اطلاعات غلط حرام است
رييس مركز آمار ايران با توصيه به مردم براي رعايت صداقت در پر كردن پرسشنامه خاطر نشان كرد: نكته بسيار مهم اين است كه خانوادهها بر اساس اين اطلاعات سهمي از بيتالمال ميگيرند، حال اگر اصل صداقت را رعايت نكند، مال حرامي را به زندگي خود اضافه كردهاند، بنابراين خانوارها بايد مسائل شرعي را در نظر بگيرند. همچنين اگر افراد فرم را نادرست پر كرده باشند خودشان متضرر ميشوند چرا كه به دليل مرتكب شدن جرم بايد جريمه پرداخت كنند.
مدد گفت: پس از جمعآوري اطلاعات، كنترل آنها با ديگر پايگاهها يك ماه به طول ميانجامد و سپس در اختيار دولت قرار ميگيرد تا مبلغ مورد نظر براي پرداخت يارانه را مشخص كند اما اين پايگاه هميشه باز است تا در صورت مشخص شدن خطا از سوي پايگاههاي ديگر اطلاعات تصحيح شود.
وي در پاسخ به اين سوال كه اگر فردي به اشتباه و يا عمدا دو پرسشنامه جداگانه مثلا در دو شهر مختلف پر كند چه اتفاق ميافتد؟ اظهار كرد: در صورتي كه خانواري دو فرم تكميل كرده باشد و يا اسم فردي در دو جا آمده باشد فرم او به طور كامل حذف ميشود؛ به طور مثال اگر فردي تشكيل خانواده داده است بايد به طور جداگانه فرم را تكميل كند و پدرش نبايد اسم او را در فرم خود ذكر كند.
رييس مركز آمار با اشاره به حضور ماموران آمارگير در پايگاههاي مشخص شده ادامه داد: از آنجايي كه مردم پس از تكميل فرم شماره يك بايد آن را به نماينده مركز آمار در پايگاه تحويل دهند، ماموران آنها را راهنمايي كرده تا اگر اشتباهي در تكميل فرم شده است در فرم شماره دو اصلاح كنند. در واقع هنگام تكميل فرم دوم،
اطلاعات خانوار ستون به ستون با سرپرست خانوار همراه با مدارك (شناسنامه و كد ملي) كنترل ميشود تا در صورت بروز هر گونه اشتباهي اصلاح شود.
* اطلاعرساني بيشتر ميشود
مدد در پاسخ به اين سوال كه با توجه به گستردگي طرح و سرنوشتساز بودن آن براي بسياري از خانوارها آيا اطلاعرساني طرح را مناسب ميدانيد؟ اذعان كرد: با كمك صدا و سيما، رسانهها و مطبوعات سعي كردهايم طرح را به شكل مداوم براي مردم تشريح كنيم. البته با آغاز طرح در اول مرداد تبليغات و اطلاعرساني در مورد آن بيشتر خواهد شد. همچنين نحوه طراحي پرسشنامه را بخش به بخش از طريق صدا و سيما توضيح ميدهيم.
او از چاپ و توزيع حدود 17 ميليون نسخه از فرم شماره 1 و سه ميليون نسخه از فرم شماره 2 در سطح استانهاي كشور خبر داد و افزود: حدود 200 ناظر و 240 معاون فني اجرايي را نيز آموزش دادهايم و در حال اعزام آنها به استانها هستيم.
وي همچنين از حذف تاييد فرمها در مساجد خبر داد و اعلام كرد كه بزودي اطلاعيه جداگانهاي در اين زمينه منتشر ميشود.
