سيدمحمد خاتمي با اشاره به انتخابات رياست جمهوري در سال آينده گفت:« معتقدم پيش از اينكه صحبت كنيم، چه كسي و چه كساني بايد در عرصه بيايند، بايد مشخص كنيم چه چيزهايي مورد توجه است و براساس آن حركت كنيم و به جلو برويم.»
حجت الاسلام والمسلمين سيدمحمد خاتمي طي سخناني در ديدار با جمعي از نخبگان و فعالان سياسي همدان با اشاره به اينكه " براي انتخابات سه مساله را بايد مشخص كنيم" افزود:« نه تنها براي انتخابات بلكه براي اينكه بدانيم كجا هستيم و چه كار ميخواهيم بكنيم و در چه وضعيتي هستيم. انتخابات از مهمترين دستآوردهاي اجتماعي است كه بعداز انقلاب نصيب ما شده است. انتخابات بايد آزاد و گسترده باشد تا جمهوريت نظام تحقق پيدا كند و مبنا و محور راي مردم باشد. اول بايد ببينيم چقدر امكان حضور در انتخابات وجود دارد.»
رييس بنياد باران تاكيد كرد: « امكان حضور هم دوپايه دارد؛ يكي سازوكارهايي است كه براي انتخابات انجام ميگيرد. آيا اين سازوكارها،سازو كارهايي است كه بيشتر توجه به راي آزاد و حضور مردم دارد يا اينكه سازو كارهايي است كه نقضها و عيبها در آن هست و آنطور كه بايد و شايد همهجانبه نميتواند راي مردم و حضور آنها را تامين كند. حتما اشكالاتي در اين زمينه داريم.»
وي ادامه داد:« دومين امكان حضور؛ حضور مردم است؛ آيا مردم آن رغبت لازم براي انتخابات را دارند؟ يعني اكثريت قاطع مردم ما ميخواهند در انتخابات شركت كنند و ميتوانند شركت كنند؟ اين مساله مهمتر است. يعني براي انتخابات سازو كارهاي انتخابات خوب، سالم، آزاد و رقابتي مهم است و اينكه نظام و دستگاههاي نظام مجري و بستر بروز و ظهور راي مردم باشند. مردم بايد بتوانند آزادانه راي بدهند و اگر اشكالاتي هم است مرتفع كنند.»
وي افزود:« متاسفانه بعضي وقتها ميزان حضور مردم در عرصه نگران كننده است، چرا امكان حضور فراهم نشده، چرا مردم نيامدهاند؟ بخشي به خود مردم برميگردد كه نبايد بيتفاوت باشند، بايد به هر صورتي بيايند و در عرصه حضور پيدا كنند، يكي هم بر ميگردد به قسمتهاي ديگري كه ذهن مردم اينطور است كه اگر بيايند و نيايند خيلي فرق نميكند؛ اين خيلي خطرناك است.»
خاتمي خاطرنشان كرد:« بايد همه از مسوولان، روشنفكران كشور گرفته تا كسانيكه دلشان براي ايران و اسلام، انقلاب ميسوزد، بيايند و ـ چه به لحاظ ساختار در روند انتخابات و چه به صورت حضور مردم در عرصه ـ ببينند چرا امكان حضوركمرنگ است. اگر سازوكارها درست باشد و شوق و ذوق مردم براي حضور زياد باشد، انتخابات خوبي داريم و هيچ نگران نيستم. اگر اينطور باشد ميدانم برآيند خواست اكثريت مردم چيست و حاصل كار چه خواهد شد؛ انتخابات متناسب با شان جمهوري اسلامي، شان اسلام و ايران به آن صورتي كه مورد توجه ما بوده و هست و حق مردم را ادا ميكند.»
رييسجمهور سابق كشورمان تصريح كرد:ـ دومين مساله اين است كه مشخص كنيم چه ميخواهيم؟ بايد مشخص كنيم اصلاحات چيست؟ چه كار ميخواهد بكند؟ و فكر ميكنم اين كار شده است و انشاءالله در آينده در معرض افكار عمومي قرار خواهد گرفت. بايد اصلاحات را تعريف كنيم. به اسلام چگونه نگاه ميكنيم؟ به مردمسالاري چگونه مينگريم؟ نسبت ميان اسلام و مردم سالاري را چگونه ميبينيم؟ نسبت ما با پيشرفت و توسعه جامعه چيست؟ نسبت آن با حق و آزادي مردم با حرمت، عزت، اعتلاء كشور، ملت و مردم چيست؟ اينها را مشخص كنيم و پيرامون اين اصول و معيارها بيشتر جمع شويم. البته روي آنها صحبت كنيم، نقد كنيم و آنها را اصلاح كنيم. اشكال ندارد، ولي از يك نوع آشفتگي كه پيدا شده و هركس از ظن خود يار اصلاحات شده نجات پيدا كنيم.»
وي افزود:« سوم اينكه چه ميتوانيم انجام دهيم؟ آيا آنچه ميخواهيم قابل تحقق است؟ شايد بعضي وقتها ما چيزهايي ميخواستيم و زمينههاي تحقق آن در كوتاه مدت فراهم نبود و در نتيجه وقتي به آن نرسيديم، نوعي دلسردي در جامعه ايجاد شد، ناتواني يا نقض در برنامهها يا در اجرا يا در مديريتها بوده؟ ولي مهمتر از آنها موانع و مشكلات تاريخي، ساختاري و رفتاري است كه در مقابل اين تحقق خواستها وجود دارد.»
وي تاكيد كرد:« يكصد سال مردم ما با همه وجود مردم سالاري را فرياد ميزدند، مردم ما 100 سال است كه آزادي ميخواهند، از استبداد زده شدهاند ،استقلال ميخواهند از وابستگي رنج بردهاند، پيشرفت ميخواهند ازعقب افتادگي رنج ميبرند. آزادي ، استقلال، پيشرفت ، خواست تاريخي جامعه است كه در انقلاب اسلامي اوج آن را ميبينيم اين خواستهاي تاريخي بر مبناي هويت تاريخ جامعه ما كه هويت ديني است بيان ميشود.مردم از موضع دين خواستار استقلال ، آزادي، پيشرفت ميشوند. حاصل كار آن هم جمهوري اسلامي است و اينكه امام(ره) مطرح ميكنند و مردم هم به آن راي ميدهند جمهوري اسلامي است، تحقق اين خواست تاريخي و همسو شدن آن با هويت تاريخي، هويت فرهنگي وديني جامعه امر ممتازي است. اما آيا واقعا يكشبه يك جامعه ميتواند به جمهوريت و مردمسالاري كامل برسد؟ آيا ذهنيت عملي و شرايط تاريخي جامعه آمادگي اين را دارد كه اين مساله را تحقق بخشد و هزينه آن را بپردازد؟»
وي با اشاره به اينكه " در مردمسالاري حزب و تحزب امري ضروري است" گفت:« چقدر جامعه ما دلش ميخواهد آزاد باشد؟ مردمسالاري حاكم باشد؟ چقدر در متن جامعه ما ضرورت اين اصل نه فقط در ميان نخبگان جا افتاده است و چقدر ملت حاضر است هزينه تحزب را بپردازد؟ نميشود مردمسالاري را بخواهيم و همراهي نكنيم. بايد ببينيم از نظر تاريخي درچه مقطع تاريخي قرار داريم و مشكلات تاريخي ساختاري و رفتاري تحقق خواست ما چيست. در نظام ما كه اين همه هزينه و خون دادهايم آيا تمام ساختارها به گونهاي است كه خواستهاي واقعي كه آرمانهاي مردم در انقلاب بود و در قانون اساسي هم آمده است آيا ساختارها متناسب است يا نه و اگر نيست عيب در كجاست؟»
به گزارش ايسنا به نقل از روابط عمومي بنياد باران خاتمي تصريح كرد:« اساسا يكي از محورهاي اصلاحات آماده كردن مردم براي اين است كه موانع تاريخي را رفع كنند و ساختارها متناسب شود. بايد موانع تاريخي، ساختاري، رفتاري مشخص شود تا خواستها و برنامهها واقعبينانه باشد، وعدههاي ناجور كه قابل تحقق نباشد ارائه نشود. بايد بگوئيم داريم به آن سو ميرويم، نه اينكه فردا به آنجا ميرسيم! از جمله در مورد پيشرفت، توسعه كشور؛ آيا واقعاً به سمت توسعه و پيشرفت كشور پيش ميرويم؟ آيا به سمت عدالت پيش ميرويم؟ درست است كه يكشبه نميتوان در كشوري كه به خاطر استيلاي رژيم فاسد و دخالتهاي بيگانه دچار عقبماندگي مزمن است از هر نظر پيشرفت كرد؛ توليد، علم، تكنولوژي، يكشبه فراهم نميشود، اما بايد به آن سو حركت كنيم.»
رييس بنياد باران يادآور شد:« نميتوان انتظار داشت كه در كوتاه مدت هيچ مشكلي در هيچ بخشي از جامعه وجود نداشته باشد و همه احساس رضايت كنند ولي حتماً بايد به آن سو حركت كنيم.»
وي گفت:« اگر شعارهاي تندوتيز در اين زمينه بدهيم ولي در عمل خلاف آن دربيايد، بزرگترين مشكل روحي در جامعه ايجاد و بزرگترين ضربه به همين نظام و جامعه زده ميشود.»
وي تاكيد كرد:« بايد لحظه به لحظه به مردم گزارش صحيح و درست داد؛ اگر هم از طريق رسانه ملي نشد، بايد راه ديگري پيدا كرد كه با مردم صحبت كرد.»
خاتمي با بيان اينكه " ما نميخواهيم دل عدهاي را به دست آوريم كه قدرت در دستشان است، بلكه ميخواهيم دل مردم را به دست آوريم" گفت: « بارها گفتهام. بازهم ميگويم، گناه ما اين است كه از آزادي دم ميزنيم و افتخار ميكنيم كه از آزادي دم ميزنيم؛ آزادي انسان را در اعمال حق حاكميت انسان بر سرنوشت خودش ميدانيم از جمله اينكه بتواند بدون لكنت زبان و بدون اينكه هزينهاي برايش داشته باشد انتقاد كند.»
رييسجمهور سابق كشورمان يادآور شد:« آزادي ما را ولنگاري توصيف ميكردند. نه خير! ولنگاري وقتي است كه بزرگترين معيارهاي بديهي اسلامي و انساني زير پا گذاشته ميشود. اگر از بين رفتن مباني اخلاقي در جامعه اسلامي، حساس نباشيم بسيار جاي نگراني دارد. از اهداف بزرگ اصلاحطلبي واقعي بالابردن حرمت ملت در عرصه جهاني و دفع خطرات و تهديدات از كشور و نظام و مردم است.»
وي خاطرنشان كرد:« اگر بنا باشد امكان حضور باشد بايد خواستها را مشخص كرد تا منطبق با خواستهاي ملت باشد، سپس برنامه را مشخص كرد و اينكه چه ميتوان انجام داد و بايد ديد در شرايط فعلي امكان تحقق اين خواستها و پاسخ دادن به نياز واقعي كشور و ملت هست يا نه؟»
وي تصريح كرد: « اگر بخواهيم جمهوري اسلامي داشته باشيم بايد هركسي با هر قوم، مذهب و گرايش كه در اين نظام زندگي ميكند احساس رضايت كند اسلامي كه ما مورد نظرمان است، اسلامي است كه نه تنها مسلمان در آن نظام احساس حرمت و آزادي و عزت كند بلكه غيرمسلمان نيز همانند مسلمان حقوق، حضور، حرمت زمينه امكانات براي تامين زندگي آبرومند داشته باشد.»
رييس بنياد باران در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به اينكه " همدان يا هگمتانه قبل از اسلام ، جايگاه بلندي را در تاريخ بشري داشته است و دارد و بعد از اسلام نيز به عنوان يكي از كانون هاي بزرگ تمدن اسلامي همواره موقعيت ممتازي داشته و دارد" ادامه داد:« واقعاً ايران و اسلام تا حد زيادي مرهون تلاشهاي ارزندهاي است كه همدان بزرگ و سرفراز انجام داده است.امروز نيز جايگاه همدان جايگاه ويژه و ممتازي است.»
وي در ادامه افزود:« معتقدم استان همدان هم مثل بسياري استانهاي ما به لحاظ ظاهري، شايستگي و پيشرفتهاي بيشتري دارد. عليرغم خدمات خوبي كه بعد از انقلاب و سالهاي گذشته براي استان انجام گرفته، ولي انصاف اين است كه آنچه همدان به آن رسيده است، كمتراز آن چيزي است كه بايد به آن ميرسيد. البته اين گفته ميتواند در مورد بقيه استانها نيز صادق باشد.»
وي با اشاره به اينكه " همه ما آماده ورود به ماه مبارك رمضان ميشويم" گفت: « اميدوارم خداوند همه ما را موفق بدارد كه با آمادگي وارد ماه خدا وانسان شويم، همه افراد و جامعه از بركات ماه رمضان برخوردار شوند.»
خاتمي خاطرنشان كرد:« در فرهنگ اسلامي رمضان شهرالله است، ولي از شگفتيها اين است كه اين شهر الله از هر جهت شهر انسان وماه انسان است. اين در واقع پيوندي است كه خدا با انسان در ديدگاه اسلامي دارد. هدف از روزه، تقوا ذكر شده است. تقواً كه گاهي خيلي سطحي مورد توجه قرار ميگيرد، معناي عميقي دارد. تقوا تجلي و ظهور انسانيت انسان است.»
وي افزود:« تقوا نشانه تسلط جنبه انساني وجود بر جنبه حيواني وجود آدمي است، تقوا هنگامي تحقق مييابد كه جنبه حيواني كه كششهاي خيلي فراواني دارد (البته طبيعي هم هست، اسلام هم نگفته آن را سركوب كنيد) در خدمت جنبه ملكوتي و والا و انساني وجود آدمي قرار گيرد. اين تقواست. البته آثار و نتايج و لوازمش اين است؛ دروغ نگويد، خيانت نكند، فحشا نداشته باشيد ظلم به ديگران نكنيد و... .»
رييس موسسه بينالمللي گفتوگوي فرهنگها و تمدنها گفت:« ماه مبارك رمضان ماه تقواست. رمضان ماه انسان است و ماه بلوغ انسان، اين حق و تكليف كه از آن صحبت ميشود و هر دو آن هم درست است دو امر متضايف هستند. حق مستلزم تكليف است و تكليف مستلزم حق، به لحاظ وجودي حق مقدم بر تكليف است واگر انسان را بلحاظ فلسفي بررسي كنيم، ميبينيم كه هر انسان با حق به دنيا ميآيد، اما تكليف بعداً وقتي بالغ ميشود، پيدا ميكند. تكليف نتيجه بلوغ است ولي تكليف حق را از بين نميبرد، حق سرجاي خودش هست.»
وي تاكيد كرد:« معتقديم بزرگترين حقي كه انسان از آن برخوردار است و منشاء آن كه نامش اختيار و آزادي آدمي است؛ حق حاكميت بر سرنوشت است كه در دنياي امروز اين حقوق را حق طبيعي ميدانند و اين حق نشانه بلوغ انسان است. انسان بالغ انساني است كه نه تنها بر نفس خودش كه بر سرنوشت خودش هم حاكم است و در جامعه وقتي تجلي پيدا ميكند كه حكومت متكي بر خواست و اراده مردم باشد. مسالهاي است كه در دنياي امروز مطرح شده ولي ما در جستجوي ريشههاي كار در فرهنگ قرآني و اسلامي نيز اين مساله را ميبينيم.»
وي با تاكيد بر اينكه " بارها گفتهام و باز هم تكرار ميكنم" اظهار كرد:« اصل 56 به عنوان يكي از طلائيترين اصول قانون اساسي ميگويد؛ حق حاكميت مطلق بر انسان و جهان از آن خداست و او انسان را بر سرنوشت اجتماعي خود حاكم گردانيده است. اين اصل فوقالعاده، حاصل انقلاب ماست.»
خاتمي خاطرنشان كرد:« بايد بررسي كنيم كه انقلاب ما چه خصوصيتهايي داشت كه از بسياري از انقلابها ممتاز مي شود؛ گرچه ممكن است ما دلمان ميخواست كه نتايج كار بهتر از آن باشد كه هست. معتقدم حاصل انقلاب ما كه جمهوري اسلامي ايران بود و انسان بالغ يعني انسان حاكم بر سرنوشت خودش را به رسميت شناخت كه اين از افتخارات كار ماست .»
وي در پايان سخنانش گفت:« خداوند انشاءالله همه ما را در مسيري كه مورد رضايت اوست هدايت و حمايت نمايد تا بتوانيم رضايت خداو خلق خدا را جلب كنيم.»
